بررسی زلزله های آذربایجان از دیدگاه جغرافیا

گسلهای البرز غربی و آذربایجان

    گسل تبریز (T)

    این گسل از شمال تبریز پس از گذشتن از خوی و ماکو به سمت کوههای آستارا

    در ترکیه ادامه می‌یابد. با توجه به اینکه در طول گسل تغییر روند

    مشاهده می‌شود، احتمالا این گسل می‌تواند از به هم پیوستن چند گسل حاصل

    شده باشد، ولی به هر حال روند کلی آن شمال غربی - جنوب شرقی است و

    احتمالی در امتداد گسل قم - زفره است. این گسل از جنوب شرقی به کوههای

    زنجان - سلطانیه می‌رسد و راستگرد است. گسل تبریز در فاصله بین خوی تا

    ماکو مرز سنگهای آفره رنگین آذربایجان غربی را مشخص می‌کند.

    گسل آستارا (A)

    این گسل با روند شمالی - جنوبی در شرق آذربایجان و بخش غربی دریاچه خزر

    از شمال/*ایران */تا قفقاز کسیده شده است. گسل آستارا در فرورفتگی

    دریاچه خزر نسبت به سرزمین آذربایجان شرقی نقش داشته است.

    گسل ارومیه (R)

    از ماکو به طرف جنوب ، از غرب دریاچه ارومیه می‌گذرد و در زرینه رود

    ختم می‌شود. این گسل ادامه گسل تبریز به شمار می‌آید و احتمالا

    فرورفتگی دریاچه ارومیه نتیجه عملکرد آن است. به دلیل عدم وجود سنگهای

    تریاس و ژوراسیک و در مقابل گسترش زیاد سپر قدیمی سنگهای پرکامبرین تا

    پرمین در مغرب آن می‌تواند حاکی از وجود کوهزایی کاتانگایی باشد. ضمنا

    فعالیت این گسل در فاز سیمرین پیشین نیز مشاهده می‌شود.

قدیمی ترین زمین لرزه دستگاهی رویداده در استان آذر بایجان شرقی در تاریخ26/7/1908 ساعت 03:23:00 ثبت شده است.طول و عرض جغرافیایی رو مرکز آن ، به ترتیب 7/38 و00/46می باشد. بزرگای آن در مقیاس امواج سطحی 3/4 می باشد و منبع ثبت کننده آن مرکز لرزه نگاری لوس آنجلس-آمریکا(PAS) است.

 

آخرین زمین لرزه دستگاهی رویداده در استان آذر بایجان شرقی در تاریخ 15/6/2002در ساعت 11:41:11 ثبت شده است.طول و عرض جغرافیایی رو مرکز آن ، به ترتیب 619/37 و130/46می باشد.
   بزرگای آن در مقیاس امواج درونی 7/3 می باشد و منبع ثبت کننده آن مرکز لرزه نگاری کاستاریکا(IDC) است.

بزرگترین زمین لرزه دستگاهی رویداده در استان آذر بایجان شرقی در تاریخ 29/5/1930 در ساعت 17:14:55 ثبت شده است.طول و عرض جغرافیایی رو مرکز آن ، به ترتیب 5/37و5/45می باشد.
   بزرگای آن در مقیاس امواج سطحی 5/5 می باشد و منبع ثبت کننده آن مرکز لرزه نگاری کراچی-پاکستان(KAR) است.

۱ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۲:۴۶:۴۹.۲ ۳۸.۴۶ N ۴۶.۹۲ E ۱۰ ۴.۱ اهر، آذربایجان شرقی ۷ IGUT شکل موج
۲ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۲:۴۶:۰۴.۰ ۲۹.۹۲ N ۵۵.۸۴ E ۱۳ ۲.۶ پاریز، کرمان ۵ IGUT شکل موج
۳ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۲:۳۹:۳۷.۳ ۳۸.۳۹ N ۴۶.۷۹ E ۱۷ ۲.۷ ورزقان، آذربایجان شرقی ۶ IGUT شکل موج
۴ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۲:۳۴:۵۴.۸ ۳۸.۴۶ N ۴۶.۷۴ E ۱۱ ۲.۶ ورزقان، آذربایجان شرقی ۶ IGUT شکل موج
۵ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۲:۳۰:۵۸.۳ ۳۸.۴۴ N ۴۶.۷۴ E ۱۸ ۳.۲ ورزقان، آذربایجان شرقی ۷ IGUT شکل موج
۶ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۱:۴۹:۳۵.۱ ۲۷.۷۹ N ۵۶.۷۵ E ۸ ۲.۹ فارغان، هرمزگان ۵ IGUT شکل موج
۷ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۱:۲۸:۲۱.۸ ۳۸.۴۵ N ۴۶.۶۹ E ۱۳ ۳.۲ ورزقان، آذربایجان شرقی ۶ IGUT شکل موج
۸ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۱:۰۸:۲۵.۶ ۳۸.۲۷ N ۴۶.۷۲ E ۱۸ ۲.۷ خواجه، آذربایجان شرقی ۴ IGUT شکل موج
۹ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۱:۰۷:۴۶.۸ ۳۸.۴۸ N ۴۶.۷۷ E ۱۷ ۲.۹ ورزقان، آذربایجان شرقی ۶ IGUT شکل موج
۱۰ ۱۳۹۱-۰۵-۲۳ ۱۰:۴۴:۳۶.۰ ۳۸.۴۳ N ۴۶.۸۸ E ۱۵ ۲.۷ اهر، آذربایجان شرقی ۷ IGUT شکل موج
 
 

فرق شدت وبزرگی زلزله
در توصیف رویداد زمین لرزه دو اصطلاح بزرگا و شدت بیشتر به کار برده می شود
   شدت زمین لرزه به صورت تابعی از احساس و دریافت انسان و موجودات زنده از زلزله و نیز از نیز تاثیر زلزله بر ساختمانها بیان می شود
   بزرگای زمین لرزه بستگی زیادی به انرژی آزاد شده دارد بر مبنای تعریف ریشتر ،M بزرگی درجه ریشتر و A دامنه لرزه نگاشتی است که از یک دستگاه نگار اندرسون در فاصله 100 کیلومتری مرکز زلزله بدست آمده باشد A برحسب میکرون است
 

زلزله چیست ؟

 لرزش ناگهانی پوسته‌های جامد زمین، زلزله یا زمین لرزه نامیده می‌شود. دلیل اصلی وقوع زلزله را می‌توان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگها و طبقات درونی زمین دانست.

رابطه گسل با زلزله
زلزله , حالت خاصی از تغییر شکل توده سنگی است که در آن پدیده گسیختگی در مقیاس متفاوت روی میدهد رابطه گسل _ زلزله یک رابطه دو طرفه می باشد یعنی وجود گسل های فراوان در یک منطقه به عنوان توان لرزه خیزی آنجا معرفی می گردد زلزله نیز به نوبه خود سبب ایجاد گسل های جدید می گردد و در نتیجه تعداد شکستگی ها زیاد تر می شود و بدین ترتیب قابلیت لرزه خیزی منطقه افزایش می یابد
در اثر جابجایی ناگهانی در راستای یک گسل انرژی الاستیک انباشته شده در سنگهای دو سوی گسله ناگهان بصورت امواج زمین لرزه آزاد می شود اگر اثر گسلش زمین لرزه ای به سطح زمین برسد بر حسب نوع گسله ای که زمین لرزه را به وجود آورده می تواند جابجایی های قائم ‏، افقی و یا ترکیبی از این دو را در روی زمین مشاهده نمود
پدیده ها و عارضه های گوناگونی در رویداد یک زمین لرزه و ویژگی های آن موثر هستند که شاید نتوان همگی آن ها را حتی نام برد در زیر تنها به برخی از مهمترین آن ها اشاره می شود:
   - تنش های زمین ساختی بزرگا و جهت میدان تنش در ناحیه
   - مدت زمان اعمال تنش بر ناحیه با گذشت زمان میزان تنش های وارده بر سنگ های یک ناحیه افزایش می یابد
   - ویژگی های مکانیکی زمین و سنگ های تشکیل دهنده آن مقاومت یا واکنش سنگ ها در برابر تنش
   - وجود آب یا شاره های دیگر در درون زمین فشار آب می تواند رویداد گسیختگی در سنگ ها را آسان نماید
   - گسله ها و شکستگی های دیگر موجود در زمین زمین لرزه ها عموما بر روی گسله ها موجود از قبل روی می دهند
/ 0 نظر / 20 بازدید